HINDI KAPANI-PANIWALA ang pahayag ni Martin Romualdez na siya ay ginagawang “scapegoat” sa isyu ng flood control funds at umano’y budget insertions. Sa halip na sagot sa isyu ng pananagutan, ang ganitong linya ay lumalabas na pagtatangkang umiwas sa bigat ng responsibilidad na likas sa kanyang posisyon bilang Speaker ng Kamara.
HUWAG NATING LOKOHIN ANG ATING SARILI.
Sa realidad ng pulitika sa Pilipinas, ang Kongreso—maging Kamara o Senado—ay matagal nang nasasangkot sa sistemang kahalintulad ng pork barrel, kung saan ang mga mambabatas mismo ang may impluwensiya sa pagpasok ng mga proyekto, lokasyon ng implementasyon, at sa maraming pagkakataon, maging sa direksyon kung sino ang makikinabang.
Hindi lihim sa loob ng sistemang ito na bago pa man tuluyang maaprubahan ang pambansang budget, alam na ng maraming mambabatas ang mga proyektong nais nilang maipasok. Sila rin ang nagtatakda kung saan ito ipatutupad, at may impluwensiya pa sa pagpili ng kontratista.
At hindi ito hiwa-hiwalay na gawain ng iilan lamang.
Matagal nang may malalim na ugnayan at koordinasyon sa pagitan ng lehislatura at mga ahensiya ng ehekutibo tulad ng Department of Public Works and Highways, Department of Budget and Management, at Commission on Audit.
Sa halip na maging independent checks and balances, sa aktwal na karanasan ng marami, ang mga institusyong ito ay nagiging bahagi ng isang sistemang madalas pinagdududahan ng taumbayan.
Sa ganitong kalakaran, paano maitatangging may direktang kinalaman ang liderato ng Kamara sa direksyon ng badyet?
Bilang Speaker, hindi simpleng simbolikong posisyon lamang ang kanyang hawak. Siya ang may pinakamalakas na impluwensiya sa komposisyon ng mga komite, kabilang ang nabunyag na “small committee” na aktwal na humuhubog sa nilalaman ng badyet. Siya rin ang may mahalagang papel sa pagpili ng delegasyon ng Kamara sa bicameral conference committee (BICAM)—ang huling yugto kung saan napapagkasunduan ang bersyon ng pambansang badyet.
Mahirap paniwalaan na ang mga sensitibong alokasyon ay makakalusot nang walang malinaw na pahintulot o hindi bababa sa kaalaman ng liderato.
Kung ang sistema ay may problema, hindi maaaring ihiwalay ang pananagutan ng mga nasa pamunuan nito.
Hindi sapat ang depensang “kolektibong desisyon.” Ang kolektibong proseso ay hindi kailanman nag-aalis ng indibidwal na pananagutan, lalo na sa isang lider na may kakayahang humubog ng direksyon ng buong institusyon.
Kaya sa gitna ng mga alegasyon ng anomalya sa flood control projects—mga proyektong dapat sana’y nagliligtas ng buhay ngunit pinaghihinalaang nagiging daluyan ng pondo ng malawakang korupsyon o KURAKUTAN—ang taumbayan ay may karapatang magtanong: sino ang nagpasya, sino ang nag-apruba, at sino ang nakinabang?
At higit sa lahat: sino ang may kapangyarihang pigilan ito, ngunit hindi ginawa?
Ang pahayag na siya ay walang kinalaman dahil hindi siya dumalo sa mga deliberasyon ng BICAM o small committee, at ang pagtuturo kina Francis Escudero at Zaldy Co bilang “instrumental” sa proseso, ay maaaring basahin bilang isang depensang legal at pagdistansya sa tuwirang partisipasyon.
Ang pagsasabing wala siyang kinalaman dahil hindi siya “pisikal” na dumalo sa mga pulong ay tila pagsasabi na “ANG KAPITAN NG BARKO AY WALANG PANANAGUTAN SA PAGLUBOG NITO DAHIL LANG NATUTULOG SIYA SA KANYANG SILID”.
Ang kapangyarihan ng Speaker ay hindi nasusukat sa presensya, kundi sa impluwensya.
Ang pagtuturo sa iba at ang paggamit ng terminong “scapegoat” ay isang teknikal na depensa upang takasan ang moral na obligasyon sa publiko. Ngunit sa mata ng mga Pilipinong biktima ng baha at ng bulok na sistema, hindi kailangan ng teknikal na paliwanag.
Ang kailangan ay katarungan.
Hindi ito usapin ng pag-api sa isang indibidwal.
Ito ay usapin ng pananagutan ng isang lider sa bawat pisong nawala, at sa bawat buhay na nalagay sa panganib dahil sa pondong hindi napunta sa dapat nitong kalagyan.
