Isang Mahalagang Hakbang Tungo sa Katotohanan at Katarungan sa Halalan.
San Fernando, Pampanga
ANG KAMAKAILANG desisyon ng Commission on Elections (Comelec) na pagbigyan ang petisyon ng kandidatong alkalde na si Mylyn Pineda-Cayabyab at mag-utos ng manual na bilangan ng mga boto na magsisimula sa Pebrero 2, 2026, ay isang mahalagang sandali—hindi lamang para sa isang panig, kundi para sa lahat ng Fernandino na naniniwala sa demokrasya, katarungan, at kabanalan ng balota.
Mula sa simula, ang pag-aanalisa at pag-aaral sa naganap na halalan at paglalabas ng mga artikulo o pagsusulat sa naganap na halalan at pagpapalabas ng panukalang “Statistically Improbable” ang mga ito ay hindi kailanman nakaugat sa galit, pulitikal na tunggalian, o pagtangging tanggapin ang resulta ng halalan. Ito ay nagmula sa isang payak ngunit mahalagang prinsipyo: ang integridad ng proseso ng eleksyon.
Mga buwan na ang nakalipas, bago pa man naaprubahan ang petisyong ito, inilahad na ang mga tanong na marami na ring karaniwang botante ang tahimik na ibinubulong—at kalaunan ay hayagang ipinahayag. Ang mga tanong na ito ay hindi bunga ng tsismis o sama ng loob, kundi ng isang malinaw na obserbasyon sa naging resulta ng halalan na para sa marami ay istatikal na hindi karaniwan (Statistically Improbable): isang 12–0 na sweep, na sinabayan ng halos perpektong pagkakapare-pareho ng porsiyento ng boto sa iba’t ibang posisyon, mula sa bahagyang transmission hanggang sa ganap na turnout.
Sa alinmang lungsod na may aktibong oposisyon at kasaysayan ng mahigpit na labanan sa pulitika, ang ganitong resulta ay natural na magbubunsod ng pagsusuri. Ang halalan ay hinuhubog ng maraming salik—popularidad, makinarya, estratehiya, at damdamin ng botante. Ngunit kahit sa pinaka-organisadong kampanya, ang totoong halalan ay may pagkakaiba-iba. May pag-angat, may pagbaba, at may malinaw na kaibahan sa bawat barangay.
Ang ikinabahala ng maraming botante ay hindi kung sino ang nanalo, kundi kung bakit nanatiling halos hindi gumagalaw ang mga numero mula sa unang bilang hanggang sa huling resulta. Ang ganitong pattern—na makikita hindi lamang sa mayoralty kundi pati sa vice mayoralty at mga konsehal—ay taliwas sa karanasan ng mga botante sa mismong araw ng halalan: mga pamilyang sabay-sabay bumoto, mga presintong may tuwidang pagboto, at mga pamayanang hati ang pulitikal na paniniwala.
Ang magtanong sa ganitong sitwasyon ay hindi paninira sa sistema.
Ito ay isang anyo ng demokratikong pagbabantay.
Mahalagang linawin:
Ang pagtatanong sa istatikal na hindi pangkaraniwang resulta ay hindi paratang.
Ito ay panawagan para sa transparency.
Ang desisyon ng Comelec na pahintulutan ang manual na bilangan ay nagpapatunay sa isang mahalagang katotohanan: ang mga tanong na ito ay may sapat na bigat upang dinggin sa ilalim ng batas. Ang prosesong ito ay hindi paghusga laban sa sinumang kandidato, Ito ay ang demokrasya na gumagana—nagsusuri, naglilinaw, at nagpapatibay ng tiwala ng mamamayan.
Sa mga tagasuporta ni Mayor Vilma Caluag: ang pahayag na ito ay hindi upang maliitin ang inyong panalo, ang inyong paniniwala, o ang tiwala ninyo sa inyong kandidato. Kung ang resulta ay tunay na sumasalamin sa kalooban ng taumbayan, ang manual na bilangan ay lalo pang magpapatatag at magbibigay ng mas malinaw na mandato.
Sa mga tagasuporta ni Mylyn Pineda-Cayabyab: ang desisyong ito ay hindi pangako ng pagbabaligtad ng resulta, kundi pagkilala na ang inyong mga tanong ay may karapatang marinig at masuri sa loob ng balangkas ng batas.
Sa dalawang panig:
Ang katotohanan ay walang dapat ikatakot sa pagiging bukas at malinaw.
Hindi ito usapin ng pagtangging “mag-move on.”
Ito ay usapin ng pag-usad nang tama.
Hindi maitataguyod ang pagkakaisa kung may mga tanong na hindi nasasagot, at hindi rin maaaring hingin ang tiwala ng mamamayan habang pinipigilan ang beripikasyon.
Ang isang malusog na demokrasya ay hindi nagsasawalang-bahala sa pagdududa—ito ay humaharap dito nang bukas, mahinahon, at naaayon sa batas.
Ang nalalapit na manual na bilangan ng mga boto ay hindi isang pulitikal na palabas. Ito ay isang mekanismo ng demokrasya—isang hakbang na kapaki-pakinabang para sa buong lungsod ng San Fernando, anuman ang kulay ng pulitika.
Sa pagtatapos ng prosesong ito, anuman ang kalalabasan, nawa’y ito ay isang resulta na walang Fernandinong kailangang pagdudahan, ipaliwanag, o pagbulungan. Isang resulta na maaaring panindigan—hindi dahil sinabi na tanggapin ito, kundi dahil nasaksihan ito at napatunayan.
Sa ganitong paraan lamang masasabi, nang may kapanatagan at dangal:
“Ito ang tunay na tinig ng bayan.”
At doon lamang marahil magkakasama—mga tagasuporta ni Mylyn, mga tagasuporta ni Vilma, at mga mamamayang lampas sa pulitika—na may mas matibay na paninindigan :
-Para sa San Fernando.
-Para sa katotohanan.
-Para sa demokrasya.
